Audi A1 Quattro

Inleiding

In het jaar 2009 presenteerde Audi met haar Q5 custom concept een voorbode van de intussen gelanceerde en door ondergetekende uitgeprobeerde SQ5. Dat model staat te boek als het eerste S-dieselkanon en meteen ook de eerste SUV met het bekende label. Maar daar bleef het niet bij. Vorig jaar kwam het kleinste segment aan bod en maakten we kennis met de A1 Clubsport quattro, de belichaming van een toekomstige RS1. Of iets in die aard, want naast een grove aanpassing in het vooronder koos het merk uiteindelijk voor een licht verteerbare aanspreektitel. En dat vinden we best misleidend. De A1 quattro produceert immers een hoop vermogen en oogt agressiever dan een pitbull. Shakespeare had gelijk. Een S- en RS-variant zouden dan wel in de pijplijn zitten; in tussentijd blijft deze gelimiteerde vierwieler hét Audi-speeltje bij uitstek.

In ruil voor € 50.800 krijg je de sleutels overhandigd. Heel wat geld voor - laten we eerlijk zijn - weinig auto. Je krijgt er wel een hele hoop exclusiviteit voor in de plaats. Het merk houdt het op 333 exemplaren, waarvan 20 voor de Belgische markt. De lijst is dus beperkt, en de vraag wellicht veel groter.

Exterieur

De A1 deelt zijn platform van nature met de VW Polo. Onze vierwielaandrijver werd echter op meer dan 600 punten aangepast. Zo heeft men onder andere een geheel nieuwe brandstoftank ingeplant, gewikkeld rond de aandrijfas, en liet men het reservewiel achterwege om plaats te maken voor een lamellenkoppeling op de achteras, die op diens beurt weer van de TTS afstamt. Later zal blijken dat die genen tot uiting komen.

Vergelijkingen met de Clubsport zijn treffend, al gaat het er iets minder gewelddadig aan toe. Uitsnijdingen boven de wielkasten, meerdere luchtgaten, het dak in koolstofvezel en vooral de uitlaatpijpen in de flanken werden niet overgeheveld. Zijn wel van de partij: vuistdikke uitstoters links en rechts van de diffuser, een flinke achtervleugel op het dak, xenonkoplampen met rode accenten, verduisterde LED-achterlichten en turbinevelgen met bandenmaat 225/35 R18. Met 3,99m is de A1 quattro ook net iets langer dan het basismodel, maar nog steeds geen uitblinker in afmetingen. Koffergewijs lust hij 210 tot 860 liter, afhankelijk van de stand van de achterbank. Die kan niet helemaal plat, maar de vlakke laaddrempel maakt wel wat goed.

Interieur

Onderaan het stuur van elke A1 quattro prijkt een plaatje met opschrift '1 of 333'. Een échte serieaanduiding had leuker geweest, maar verder klagen we niet. Plaatsnemen in een Audi is altijd een beetje feest. En behalve de typische zin voor afwerking en materiaalkeuze smijt de snelste productie-A1 er uiteraard nog enkele sportieve elementen tegenaan. Het afgeplatte stuurwiel, de rode toerenteller en in luxueus Nappaleder uitgevoerde sportkuipjes gelden hier als grootste blikvangers, netjes bijgestaan door een blitse, grippende versnellingspook. Met een nadelig kantje op koudere dagen. Ook zijn sommige bedieningselementen in de middenconsole te laag geplaatst, waardoor we af en toe onze blik afwijken van het verkeer.

Ondanks deze puntjes van kritiek blijft het erg fijn vertoeven, met knappe verlichting en een stevige portie luxe. Waaronder mobiel internet en een B&O geluidsinstallatie met een klas aan luidsprekers. De A1 quattro kent ook maar één uitvoering, in een enkel kleurpatroon, die voor een vaste prijs volledig uitgerust wordt afgeleverd. Enerzijds valt dat toe te juichen; anderzijds zou een 'kaal' en bijgevolg lichter exemplaar meer op de harten van autosportliefhebbers inspelen. Wat toch de bedoeling was, dachten we.

Veiligheid

Vandaag de dag trachten constructeurs het ons zo gemakkelijk mogelijk te maken door vierwielers vol te proppen met actieve- en passieve veiligheidstoepassingen. En aangezien elke A1 standaard met ABS en ESP is uitgerust, geldt dat ook voor deze uitbundig voorkomende A1. Maar het leukste weetje zit elders verstopt. Het ingenieuze quattro-vierwielaandrijfsysteem teert op een elektronisch gestuurde- en hydraulisch bediende lamellenkoppeling in een oliebad, een 'natte' koppeling, die een koppeloverdracht tussen beide assen toelaat en de gewichtsverdeling in evenwicht houdt. Het komt er op neer dat de auto in normale omstandigheden voornamelijk op de voorwielen wordt bediend en dus eerder naar onderstuur neigt. Bij verlies van grip wordt de trekkracht vervolgens traploos naar de achterwielen geleid door de lamellen gericht samen te persen. En dat in enkele milliseconden. De elektronische differentieelsper EDS zorgt bij het nemen van een bocht dat de binnenwielen worden afgeremd (met de remmen dus, niet door mechanisch kracht over te brengen) zodat we in het juiste spoor blijven. ESP is uitschakelbaar, EDS niet. De remschijven zelf behoren tot de geventileerde groep en meten vooraan zelfs 31,2cm in diameter.

In 2010 werd de standaard-A1 aan enkele EuroNCAP crashtests onderworpen, goed 5 sterren. Want behalve de hierboven opgesomde systemen, die de koets in eerste instantie op de baan moeten houden, komen zaken als gordelspanners en airbags (vooraan en tweemaal langszij) natuurlijk eveneens aan bod. De A1 biedt volgens het onderzoek een stevige bescherming aan volwassen inzittenden.

Rijgedrag

De direct ingespoten 1.984cc viercilinder turbomotor met verstelbare inlaatnokkenas levert 256pk aan 6.000t/min en 350Nm koppel tussen 2.500 en 4.500t/min. Twee balansassen moeten voor een rustig verloop zorgen. En rustig is het onderaan de toerenladder, waardoor er ook op een gezapig tempo kan worden gereden. In die mate van comfort dat een rustig ingestelde chauffeur niet eens in de gaten heeft met wat voor krachtpatser hij of zij te maken heeft, ook al is de auto luidruchtiger en sportiever afgeveerd dan een doordeweekse stadsmus. Wie er een zware voet op nahoudt, en de manuele zesbak weet te bespelen, vliegt dan weer zonder veel erg door de bochten. Begeleid door een georchestreerde doch knappe soundtrack. Helemaal sensationeel wordt het evenwel niet, daarvoor zitten we te gepamperd in het knusse interieur en reageert deze Audi te berekend om écht plezierig te zijn.

Naar schatting zou de bijna 1,4 ton wegende duivel gemiddeld 8,5l/100km verbruiken. In de praktijk zijn we nooit onder 10 eenheden beland, en verscheen er geregeld 15 liter en meer op het informatiescherm. Voor de potentiële kopers geen bezwaar, al is het karretje best dagelijks inzetbaar. De elektronisch bekrachtigde stuurinrichting reageert verbazend licht, maar doeltreffend. Net als de TTS quattro, waar hij naast de multi-link achterophanging ook de ratio's van de versnellingsbak mee deelt, beschrijven we hem het liefst als 'beschaafd snel'. Audi voorziet trouwens enkel een handgeschakelde versnellingsbak. We kunnen concluderen dat de A1 quattro zich minder extreem voordoet dan zijn buitenkant doet vermoeden. Maar vooruit gaat het anders wel, met een sprintje naar 100km/u in 5,7 seconden en een top van 245km/u.

Conclusie

Wie een exclusief scheurijzer in huis wil halen, is bij Audi tegenwoordig aan het juiste adres. Maar je moet snel zijn; Van de A1 quattro gaan er slechts 333 exemplaren in omloop, waarvan 20 voor ons kleine landje. En die worden allemaal met een handgeschakelde zesbak geleverd, in dezelfde kleurentrim en volledig uitgerust. De prijs van zo'n testosteronbom bedraagt € 50.800.

De A1 deelt zijn onderstel met de VW Polo, maar deze snelle versie heeft daar één en ander aan toe te voegen. De achterwielophanging en de (getemperde) motor van de TTS bijvoorbeeld. Hij rolt dan ook hoor- en zichtbaar met de spieren. Het exterieur is erg gelijkend aan dat van de Clubsport quattro, het studiemodel waar hij zich op baseert. Maar die kreeg naast een uitlaatpijp in elke flank nog een 503pk sterke 2.5 liter vijfcilinder ingelepeld. De grootste designelementen bleven echter wel behouden, met achttienduims turbinewielen als leukste erfenis.

Onze testwagen doet het met een direct ingespoten 2.0 TFSI die 256pk en 350Nm naar de vier wielen stuurt. Of ook niet helemaal, want het quattro-systeem kan de volledige trekkracht van voor- naar achteras sluizen in enkele milliseconden tijd. In normale omstandigheden drijft de motor immers de voorwielen aan. Na 5,7 seconden is het bekende sprintje voltrokken en het feest gaat door tot 245km/u. Prestaties die kunnen tellen, al blijft de A1 quattro vooral ook erg beschaafd. De brul die hij aflevert, is dat dan weer niet. Meer beeld vind je in de fotoreeks terug.