Alfa Romeo 159 1.9JTDM

Inleiding

Alfa Romeo laat zich al van in het begin van z’n carrière opmerken met modellen die specifieke, sportieve rijeigenschappen koppelen aan een koets die met een Italiaanse zin voor esthetiek was ontworpen. Toch waren er weinig wagens die dergelijke kwaliteiten aan rationele eigenschappen –de ruimte van een gezinswagen- wisten te koppelen. De 156 had het schijnbaar allemaal, en oogste er een succes mee dat Alfa Romeo overeind helpt houden. Sinds z’n introductie in 1997 werden 680.000 stuks van de 156 verkocht. Bovendien bleek het lijnenspel opvallend goed bestand tegen de tand des tijds. De 159 is dan ook vooral meer van hetzelfde, en toch ook niet. Uiterlijk is het verwantschap klaar als pompwater. Tegelijk mikt Alfa Romeo met de 159 een klasse hoger. Evolutie die door de nieuwe buitenafmetingen wordt gedicteerd en zich manifesteert in Alfa’s keuze om de type-aanduiding meteen met drie eenheden de hoogte in de sturen.

Het gamma in België wordt opgemaakt uit dtie benzineversies en even veel dieselmotoren. Na de directe inspuittechnologie voor de dieselmotoren, past Fiat nu ook op grote schaal directe inspuiting toe op de motoren die niet oliehoudende brandstof door de cilinders jagen. De benzinemotoren hebben een inhoud van 1.9, 2.2 en 3.2l en leveren respectievelijk 160, 185 en 260pk. De prijzen ervan variëren van € 25.800 voor de instap-1.9 en klimmen tot € 39.200 voor een rijkelijk uitgeruste 3.2. De instapprijs voor de dieselversie is lager. Alfa levert al een 1.9 JTD met 115pk vanaf € 23.300. Dat is ook het model dat het in het omvangrijke fleet-segment het beste zal doen. Hetzelfde 1.9 viercilinderblok bestaat ook in een versie met 16 kleppen en een opgewaardeerde turbo. Die -onze testwagen- levert 150pk en is vanaf € 24.300 te krijgen. De zachte 1.9 is er ook nog met een vermogen van 120 en om het fiscaal wat aantrekkelijker te maken biedt Alfa Romeo van de potentere variant een versie aan die op 136pk wordt afgeknepen. Aan onze testwagen hangt een basisprijskaartje van € 29.750. Erboven vinden we enkel nog de 2.4JTD in het dieselpalet. Die heeft 200 paarden op stal en wordt de uwe voor € 33.500.

Exterieur

De nieuwe 159 dankt de optimistische evolutie van de cijfers in z’n typeaanduiding vooral aan toegenomen buitenafmetingen. De 156 bengelde onderaan het segment van de ruime gezinswagen. De nieuweling speelt in één klap in de hogere regionen. Zelfs de al half vergeten 166 voelt de hete adem in de nek. Deze berline meet 4,66m in de lengte, 1,82m in de breedte en 1,41m in de hoogte. Het lijnenspel is vooral meer van het hetzelfde. In die mate zelfs dat velen het onderscheid ondanks de gewijzigde afmetingen nauwelijks opmerken. Nochtans brengt een gedetailleerd vergelijk talrijke evoluties aan het licht. Giugiaro liet z’n pen bijsturen door Alfa’s eigen designafdeling, maar integreerde niettemin enkele eigenschappen die op z’n fel gesmaakte Brera concept car voor het eerst te zien waren. Daartoe horen onder meer de onder de uitlopende motorkap ingewerkte lichtunits met drie vrijstaande lenzen en de ver doorlopende V-vormige plooilijnen die de snuit doen aansluiten bij de verticaal doorgetrokken grille. Op de flank doen de deurgrepen op de achterportieren hun herintrede, en dat vinden we toch een beetje spijtig. De vorige versie had nog kunstig in de C-stijl ingewerkte handgrepen die de coupé-stijl benadrukten.

Interieur

De groei die met deze generatiewissel gepaard gaat levert binnenin aanzienlijk voordeel op. Achteraan kan je voortaan zonder moeite twee volwassenen laten plaatsnemen op een moment dat er vooraan al uit de kluiten gewassen exemplaren zitten. Dat was voorheen moeilijk. Met meer beenruimte, een beperkte kannibalisatie van de hoofdruimte omwille van de glooiende daklijn (we denken niet dat iemand onder 1,85m in de problemen zal komen) is het achteraan aangenaam toeven. Bovendien wordt je door de zetels knus omvat en waren de passagiers vol lof over het comfort. Een verbetering over de ganse lijn dus. Vooraan moeten we iets meer nuance leggen. Het eerste wat opvalt is dat we een stuk minder gedrongen achter het stuurwiel plaatsnemen. De rijhouding werd gevoelig minder sportief. Dat is niet minder comfortabel, maar wel minder ‘Alfa’. Tegelijk werd ook het zitmeubilair ruimer. Meegenomen, al houdt het je ook minder stevig op je plaats als je je tot speels bochtenwerk laat verleiden. Op de instellingsmogelijkheden van de zetels valt weinig aan te merken.

Net als de koets, blijft Alfa Romeo trouw aan de vormgeving die de 156, de 147 en intussen ook beide coupé’s (de GT en Brera) zoveel lof opleverde. Voor de bestuurder liggen nog steeds twee diepe klokjes, die door de boordcomputer gescheiden worden. De kokers zijn wat minder uitgewerkt en de verlichting is voortaan niet meer monotoon rood, maar aangevuld met stijlvol en rustgevend wit. De middenconsole neigt nog steeds richting bestuurderspost en omvat bovenaan drie kleine wijzertjes. Het rechterklokje wordt bij de diesel ingenomen door een turbodrukmeter, naast de benzine- en watertemperatuurindicatie. Een leuk gadget, dat we al een tijdje niet meer gezien hadden (behalve op sportieve benzinewagens als de Ford Focus ST). Alfa Romeo verbeterde ook de ergonomie en het gebruiksgemak van de geïntegreerde audio- en navigatiesystemen. Een plaats waar duidelijk ruimte was voor verbetering en de concurrentie nog steeds een streepje voor heeft. De bedieningselementen rond het stuurwiel zijn logisch gegroepeerd. De bediening voor de zetelverwarming aan de buitenzijde op de zetelvoet is daarentegen ronduit onpraktisch.

Het testvoertuig manifesteerde een rammel diep in het dashboard, maar hield het voor het overige geheel stil. Een 115pk sterk referentievoertuig (met een stuk minder kilometers in de wielen) legde zelfs een foutloos parcours af. Ook de degelijke isolatie van de dieselkrachtbron viel op, al is dat in deze klasse geen uitzondering meer. De koffer slikt 406l. Wie meer wil laden kan een beroep doen op de asymmetrisch neerklapbare achterbank. Die staat wel in de optielijst, zelfs bij het hoogste uitvoeringsniveau.

Veiligheid

De Alfa Romeo 159 beschikt over maximaal 8 airbags, knie-airbags en gordijnairbags incluis. Zeven stuks zijn standaard, enkel een knie-exemplaar voor de passagier vooraan staan in de optielijst. Het veiligheidssysteem wordt aangevuld met driepuntsgordels op alle zitplaatsen. Vooraan zijn die voorzien van een degressieve krachtbegrenzer en een gordelspanner op de gesp. ISOFIX bevestigingspunten zijn voorzien voor twee kinderzitjes op de buitenste plaatsen achteraan.

De elektronische veiligheidsvoorzieningen, die vooral tot doel hebben bovenstaande systemen overbodig te maken, luisteren bij de 159 naar de letterwoorden ASC/VDC. Het is de verzamelterm voor het remsysteem met ABS, elektronische remkrachtverdeler en stabiliteitscontrole. Alfa Romeo vult het systeem nog aan met een hill holder. Die helpt de bestuurder bij het vertrekken op een helling. De stabiliteits- en tractiecontrole zijn uitschakelbaar en in tegenstelling tot de meeste merken –die het nodig vinden de bestuurder tegen wil en dank bij de hand te nemen- betekent dat ook effectief dat de systemen onder geen beding hun corrigerende aard zullen manifesteren. Gek genoeg moet je € 50 ophoesten voor een derde hoofdsteun achteraan. Nagenoeg al de rest is standaard.

Rijgedrag

Omwille van de Belgische fiscaliteit zal de 159 hier vooral aan de man gebracht worden met dieselmotoren die 115 en 136pk sterk zijn, terwijl de fabrieksversies in wezen 120 en 150 paardjes afleveren. De krachtbron in kwestie is de inmiddels overbekende 1.9 JTD, in het eerste geval met 8 en het tweede geval met 16 kleppen. Die motor wist reeds in de 156 te overtuigen. In de 159 stelt zelfs de krachtigste variant wat teleur. Vooreerst om dat we er niet in sloegen de nochtans aardige fabrieksprestaties (een sprinttijd van 9,4 seconden en een top van 210km/u) te benaderen, en anderzijds omdat Alfa Romeo de scherpe kantjes van het weggedrag veilde. De 156 kwam met de 1.9 JTD behoorlijk potent uit de hoek, maar de omvang en het leeggewicht van 1535kg doen deze nieuweling de das om. De prestaties zijn aardig, niets meer. De 2.4 JTD met 200 noeste dieselpaarden kan een uitweg bieden, maar op papier vinden we het verschil niet overtuigend. Het motorkarakter wijzigde niet, waardoor je de common-rail diesel liefst boven 2.200 omwentelingen houdt.

De 156 etaleerde steeds een lichte nervositeit, een in de hand te houden spoorgevoeligheid en stond te zacht op z’n poten (vandaar de voorbumper ervan zo vaak het asfalt ontmoet). Allemaal zaken die je de 159 niet kan aansmeren. De nieuwe voorophanging met bovenliggende vierhoeken en de multilink achteras houden de wieluit- en inslag tot een minimum beperkt met voldoende achting voor het comfort. Uitstekend allemaal, maar het ‘Alfa-gevoel’ schiet erbij in, en dat vinden we spijtig. In snel genomen bochten kiest de 159 ook veel sneller voor onderstuur, duidelijk aangekondigd en haast onomkeerbaar, en ook dat zet een domper op het rijplezier. Objectief wellicht beter voor de weinig betrokken bestuurder die het merk moet aanspreken wil het meer 159’s aan de man brengen dan 156’s, al blijven daardoor wel enkele liefhebbers van het Italiaanse merk op hun honger zitten. De 159 stuurt bijna Duits-degelijk, maar is een stuk saaier dan voorheen.

Conclusie

Alfa’s 159 is een fikse opmaat voor de 156. Het model groeit maar liefst 22cm in de lengte en ziet ook z’n breedte en hoogte toenemen. Dat zorgt alvast voor een binnenruimte die de vergelijking met de BMW 3-Reeks en Audi A4 –modellen die het merk als directe concurrenten ziet- beter kan doorstaan. Ook achteraan is het huisvesten van volwassenen niet langer een beproeving. De nieuweling erft wat stijlkenmerken van de Brera, al zijn die onvoldoende om een kloof te slaan met de vorige generatie. De 159 serveert een interieur en koets volgens een gekend recept. Die bereidingswijze was immers rechtstreeks verantwoordelijk voor het succes van de 156.

De groei zorgt wel voor een gewichtstoename van haast 300kg, en dat weegt op de rijeigenschappen. De diesel met 150pk slaagt er niet in de Italiaan sportief door het verkeer te loodsen. Natuurlijk is deze 1.9JTD niet traag, maar er had meer in gezeten… tegelijk evolueert het weggedrag. Deze berline is welgemanierd, meer voorspelbaar en een stuk efficiënter opgehangen dan weleer. Dat wordt door Jan Modaal zonder meer geapprecieerd. De liefhebbers zullen het gebrek aan karakter betreuren. Een meer dan degelijke veiligheidsuitrusting, met standaard onder meer zeven airbags, helpt een aankoop op basis van rationele overwegingen. De basisprijs voor een dieselversie bedraagt € 23.300.