Tesla Model X 100D

Inleiding

De fabrikant van elektrische auto’s Tesla stelde in 2015 z’n tweede model voor. Na het relatief grote succes van de Model S werd een nog groter, prijziger exemplaar in het gamma geïnjecteerd. Meer centimeters in elke richting dan de eerder gepresenteerde sedan, met desgevallend plaats voor zeven inzittenden. Die Model X is sinds de zomer van 2016 ook op onze wegen te spotten.

Het aanbod

Het actuele X-gamma bestaat uit een 75D (417km bereik NEDC, € 92.850), de 100D die hier op de testbank staat (565km NEDC, € 112.500) en de crimineel snelle P100D (542km NEDC, € 158.450).

Opletten met de prijs

Je kan overigens voor bovenstaande bedragen géén Tesla krijgen, want de fabrikant rekent je ook nog eens € 1.025 aan voor de aflevering en wettelijk verplichte documentatie. Een verwerpelijke praktijk (als je een voertuig verkoopt wéét je immers dat het geleverd moet worden) die meer en meer merken proberen toepassen.

De 100D die voor je poseert, heeft een aantal cruciale extra’s. Zo wordt de prijs met € 3.200 gespekt voor de zevenzitsconfiguratie, is een premium-pakket (aircofilters, een beter audiosysteem, automatisch openende voordeur en zetelverwarming voor 5 inzittenden) aanwezig voor € 6.300 en kosten de geavanceerde autopilot en zelfrijfuncties zo maar eventjes € 8.500. Tenslotte noteren we nog de winterbandenset met velgen : € 3.300. En dan nog de lak en de aankleding. Het totaal? € 140.400 (ja, inclusief levering). Daarmee verhoudt die Model X zich niet eens slecht tegen een premium-SUV à la Porsche Cayenne. Als je tenminste rekening houdt met z’n uitzonderlijke prestatiepotentieel. We plaatsen evenwel een asterisk bij die opmerking en komen er meteen op terug wanneer we het over het exterieur hebben.

Exterieur

Tesla zegt dat de Model X een SUV is. Dat is natuurlijk onzin. De Model X is wat je krijgt wanneer een hatchback met een mooie bolle kont wordt verkracht door een bestelauto. Een crossover dus. Eentje met proporties die wat wringen. Dat krijg je wanneer techjuppies een auto bouwen. Ze noemen er de Model S ook steevast een sedan, terwijl hij een vijfde deur heeft. Een SUV is op zich ook al een flink verwaterd voertuigconcept, maar een stoere look en een verhoogde bodemvrijheid zijn niettemin twee cruciale elementen. En deze X tikt ook die vakjes niet aan. Met de luchtophanging op de hoogste stand krijg je weliswaar 19,2cm bodemvrijheid (best respectabel), maar de werking is dan niet meer van die aard dat er nog normaal mee te rijden valt.

Gevleugeld

Hebben we het over de buitenzijde van deze gelikt, doch enigszins generisch ogende, crossover dan kunnen we niet anders dan het even over die vleugeldeuren hebben. Een erg complex stukje mechaniek dat veel beter overweg kan met de dagelijkse beperkingen (garages, parkeerplaatsen) dan je ooit voor mogelijk hield. Zolang je maar aan weerszijden 30cm vrije ruimte houdt. Een briljant stukje slimme techniek dat… evenwel het meeste van z’n aantrekkingskracht verliest zodra je er bij al je vrienden mee hebt uitgepakt. Er zijn situaties waarin het absoluut handiger is dan een normaal portier, maar ook voor het tegengestelde vind je voorbeelden. En de charme ervan daalt zienderogen wanneer je er bij het uitstappen tegenaan knalt omdat je nageslacht ook al met de knopjes zit te spelen.

Per lopende meter

De voetafdruk van de Model X is niets minder dan gigantisch. Hij prikt in de lengte net door de 5-meter-grens, maar hij is dan ook nog eens 2,27m (inclusief spiegels) breed. Glups. Sommige parkeerplaatsen zijn smaller. De koffer is eveneens uitgesproken ruim. In de neus passen twee sportzakken en de totale capaciteit bedraagt ruim 2.400l. Helaas (en onbegrijpelijk) geeft Tesla geen volumes voor de zeven- en vijfzitsopstelling, maar wees gerust: de wekelijkse boodschappen passen erin. Al helemaal wanneer je ruimte onder de vloer ook benut.

Interieur

Je kan een boek volschrijven over je ervaringen met de gadgets aan boord van zo’n Tesla. Zoals bij de meeste andere auto’s zijn er enkele bij die handig zijn en dient de rest om je bij een bestelling over de streep te trekken. Maar kijk, dat grote scherm in de middentunnel het display voor je neus - het is allemaal goed gedaan. Nogal wiedes dat je de ergonomie ervan in orde krijgt wanneer je zoveel plaats hebt.

Afwerking moet beter

Kijk je verder dan de displays die naar je aandacht bedelen, dan begint er in dat interieur al snel één en ander te schorten. Niet dat er iets fundamenteel mis is. Maar er is heel wat niet zo goed als we in deze prijsklasse gewend zijn. Materiaalkeuze. Assemblagekwaliteit. Een Europese middenklasser die minder dan een derde kost doet zonder uitzondering beter. Een teleurstelling.

De derde rij

Plaats heb je vanzelfsprekend met hopen. Voor- en achteraan. En door het bolle hoofd van de X heb je ook achteraan meer dan voldoende kruinruim - ondanks die omslachtige deurconstructie. Wil je op de optionele derde zetelrij geraken (waarvan het opstellen meer voeten in de aarden heeft dan we wenselijk achten), dan schitteren die gevleugelde deuren. Je klim en ploeterpartij naar achteren is een pak makkelijker door de grote opening.

Veiligheid

De enige Tesla die door de Europese crashtestorganisatie EuroNCAP tot schroot werd herleid is de Model S. Die proef dateert uit 2014 en destijds haalde het model een score van 5 sterren met subscores die vandaag nog steeds (de normen worden bijna jaarlijks aangescherpt) te boek zouden staan als verdienstelijk. De Model X is op het Oude Continent niet getest maar scoorde in de Amerikaanse NHTSA-proeven weerom uitstekend. Z’n structuur is overigens identiek aan die van de Model S.

Theorie versus praktijk

Los van de geijkte proeven, waar autofabrikanten tijdens de ontwikkeling rekening mee kunnen houden, zijn er natuurlijk ook de praktijkresultaten. En daaruit kan vooral blijken dat de accuset hulpdiensten voor uitdagingen stelt. Een specifieke neutralisatiefunctie is daarvoor voorzien in het kofferruim in de neus.

Gordijnairbags

Erg veel opmerkingen kunnen we bij de uitrusting van de Model X niet verzinnen. Sterker nog, met de optionele sensoren moet het samen met de toplimousines van Audi, BMW en Mercedes horen tot de slimste voertuigen op de markt (meer over die functies bij rijgedrag). Of er dan helemaal géén opmerkingen zijn? Toch wel. Zo kan je je afvragen wat er met die vleugeldeuren gebeurt wanneer ze een flinke klap moeten incasseren. En ze zorgen er ook voor dat gordijnairbags voor de achterste inzittenden in een zevenzitsconfiguratie niet beschikbaar zijn.

Rijgedrag

Voor we het over de rijeigenschappen hebben willen we eerst even het immer heikele punt van het rijbereik aanstippen. Tesla heeft het hier over 565km. Laat ons niet lachen. In de winter (wanneer ook nog flink wat energie naar de opwarming van het voertuig moet gaan) haal je bij een normaal rijgedrag de helft. Met minder dan 300Wh per kilometer doe je het niet. En wij kwamen zelfs uit boven 400Wh. Wil je het beoogde rijbereik halen, dan zal je dus vooral wegen moeten hebben waarop het minder snel gaat en moet je het verbruik beperken. Opladen aan een (industrieel) stopcontact levert je ongeveer 40km rijbereik per laaduur op. Een snellader stampt je batterij van leeg naar halfvol op 20 minuten, zo belooft het merk.

Goed voor het milieu?

Ter evaluatie van de gebruikskost kunnen we stellen dat je enerzijds de onbetwist aantrekkelijke fiscaliteit (nog even) kan inschrijven, maar dat je er rekening mee moet houden dat volgens cijfers van bijvoorbeeld mobiliteitsorganisatie VAB de stroomkost niet noodzakelijk zo voordelig is dan je zou denken. Opzoeken en rekenen is de boodschap. Bovendien houden groene jongens ook best rekening met het CO2-equivalent van stroom in ons land. Dat bedraagt volgens de laatste cijfers (uit 2014) 335g/kWh. Binnen diezelfde argumentatie kan je - speculatief, want concrete gegevens zijn wellicht niet toevallig nagenoeg onvindbaar - je vragen stellen bij de milieubelasting die het produceren van een 2,4 ton zware crossover met een accu van 600kg opwekt.

Autopilot

Wie € 8.500 neertelt voor alle sensoren van het autopilot-systeem met de verwachting dat de auto dan ook iets zal kunnen, houdt z’n centen beter op zak. Het verkeer volgen op een snelweg ja, maar veel verder dan dat komt het nog altijd niet. Het ziet zelfs niet alle borden met een snelheidsbeperking, laat staan complexere verkeerssituaties. Een teleurstelling. Nu nog tenminste, want Tesla belooft verbetering met toekomstige software-updates. Er zijn klanten die inmiddels al jaren wachten op de beloofde functionaliteit.

Verdienstelijk weggedrag

Maar goed, hoe rijdt de Model X nu eigenlijk? Wel, voor z’n omvang en massa opvallend lichtvoetig. Daar zit een slimme sturing van het aandrijfkoppel per wiel voor veel tussen. Natuurlijk is hij alert, kijk eens naar het vermogen. Als je accu net goed zit (temperatuur en capaciteit), dan knalt hij met dank aan z’n vierwielaandrijving naar 100 in 5 tellen (één keer zo accelereren kost je overigens gemiddeld 10km bereik). En hij blijft ook bij illegale snelheden onverstoorbaar stabiel. Niets zonder beperkingen, natuurlijk, maar wanneer je zelf alles bedient is de X erg verdienstelijk. De remmen verdragen wat meer uithouding, ja, en z’n luchtophanging heeft niet het bereik om elk type ondergrond zo soepel te absorberen als de betere concurrenten, maar verder dan dat gaat de kritiek niet. In de bochten blijft zo’n Tesla, ongetwijfeld geholpen door de gigantische accu in de vloer, opvallend vlak.

Conclusie

Eerst het onvermijdelijke: wie de aankoop van een elektrische auto overweegt, zal zich ervan moeten vergewissen dat z’n gebruikspatroon voor dit voertuigtype geschikt is. Vooral het rijbereik is erg onderhevig aan externe omstandigheden. De rijstijl, uiteraard, maar ook het klimaat. Ook een grondige analyse van de kosten dringt zich op, al valt op z’n minst tot het vervallen van de fiscale voordelen (met name dan voor bedrijven en zelfstandigen) te verwachten dat die gunstig uitvalt voor een elektrische auto.

De gadgets voorbij

Wat de Model X zelf (een crossover en beslist géén SUV) betreft, tikken de conclusies erg contradictorische waarden aan. De vleugeldeuren zijn in de eerste plaats een gadget. De autopilot is op dit ogenblik nog erg teleurstellend. En op vlak van materiaalkeuze en afwerking gaapt er een grote kloof met de leiders in het segment. Neem je in de prijsvergelijking de prestaties van deze Model X mee (en dan vooral z’n sprinttijd) dan valt die best gunstig uit. En hoewel de filtering van z’n ophanging nog voor verbetering vatbaar is, scoort hij door z’n lage zwaartepunt en intelligente aandrijflijn ook uitstekend op vlak van weggedrag. Het gebruiksgemak van een busje heeft de zevenzitter niet, maar de technische architectuur van Tesla laat wel erg veel ruimte voor bagage.